Sieraad van het Tolhuis

Sieraad van het Tolhuis stamtafel INTER POCULA

Welke zangers hebben het fenomeen café mooier bezongen dan Jacques Brel (les Bourgeois) en Herman van Veen (Adieu café)? Brel betrok de parel van elk zichzelf respecterend etablissement erbij: de stamtafel. En het is in deze regelen dat de leden van Inter Pocula een eerbiedig saluut brengen aan het krasse Tolhuis te Hilversum, een koffijhuis waar Piet van Roomen eertijds verse volle melk van Van Vollenhoven aan de bezwete voetganger schonk. Later bedacht hij zich en ging op het Volledig Vergunning over! Wie niet weet waar Inter Pocula voor staat  kan bij het vm. RK Lyceum aan de overkant terecht. Er loopt vast wel een docent oude talen rond die u peinzend zal antwoorden: “Dat betekent ’Tussen De Drinkbekers’. Figuurlijk ‘Onder Drinkebroers’”.

Het latijn is altijd een deftige manier geweest om de meest profane zaken ietwat te verhullen. Hemoroïden klinkt toch veel spannender dan aambeien?

Maandagavond

Zonder te beweren dat de Stamtafel kapsones heeft, zit zij er wel om voor zichzelf en anderen de zaken mooier voor te stellen. Wie kijkt op maandagavond bij binnenkomst in Het Tolhuis niet nieuwsgierig naar de grote ronde tafel, waar een 12-tal gedistingeerd-ogende hangbuikzwijnen bijeen zit? Normaal bezoek zou zich niet met zovelen om 1 tafel scharen. Maar toch: het ziet er niet als een vergadering uit. Enigszins welgedaan en kalend is het gezelschap wel, maar wie heeft er ooit een Stamtafel van twintigers gezien?

Vaste attributen zijn:

• een diapositief bruin bordje van Pootjesglas met goudopdruk: GERESERVEERD
• 1 door lekkend kaarsvet keihard geworden smyrnakleed
• 1 wortelnoten ronde tafel, waarvan het fineer geleidelijk loslaat
• 1 meerarmige koperen kandelaar (eigendom Het Tolhuis)
• 1 blikkerend lelijke asbak met een schaal van gedreven koper in een statief van smeedstaal, ooit vervaardigd en geschonken door het lid Dirk Meier (†).

en voor hoogtijdagen:

• 1 messing voorzitterspenning aan een vettig groen/geel getwijnd koord
• 1 houten voorzittershamer, met opschrift
• 1 zilveren voorzittershamer, zonder opschrift
• 1 logboek

Geschiedenis

De Stamtafel dateert uit het jaar ’64 van de vorige eeuw en vindt zijn oorsprong in Het Rechthuis te Kortenhoef. In 1986 (tijdens het grote boerenoproer in Kortenhoef) is de Stamtafel met gevaar voor eigen leven door Hans Dieckmann overgebracht naar Hilversum. Dat werd een emotionele vaandelvlucht, want hij werd bij de voormalige jeugdherberg De Karekiet opgewacht door rechtzinnige protestanten met de riek in de hand die juist op weg waren om Ds Abma in zijn pastorie te belagen.

Zoekend in de notulen was er destijds geen twijfel welk etablissement als nieuwe basis in aanmerking kwam. Of toch? In Het Rechthuis te Kortenhoef kon je uitgebreid dineren, in Het Tolhuis hing een spijskaart aan de muur met het dreigende opschrift ‘Want anderen wel hebben, hebben wij niet!”. Leden van het eerste uur zijn o.m. Jaap Brouwer (†), Bob Bruns (†) en Hans Dieckmann.

Een in de gevel van Het Tolhuis ingemetselde loden koker bewaart de oprichtingsacte van INTER POCULA voor het nageslacht. Latere generaties moeten maar uitzoeken of de inhoud van de koker voor hen interessant is. Zeker is dat er koperen centen, zilveren dubbeltjes, enkele exemplaren van de Gooi- en Eemlander, een paardeworst en een oude sok inzitten alsmede enkele buitenechtelijke zaken geboekstaafd zijn die echter piëteitshalve pas na het jaar 2050 vrijgegeven worden. Er wordt in de stamtafel niet genotuleerd. Al het besprokene blijft onder de roos en riekt niet naar de lamp.

De Stamtafel, dat is de plaats voor ijdel gesnap, voor een vrolijke Witz. De Stamtafel ontneemt veel gooise juristen* het brood want menig lid-ondernemer legde zijn probleem op het smyrna en kon profiteren van advies van zijn maten. De Stamtafel, ook een plaats om te snoeven. Ervaren aanzitters weten allang dat ze van elk luidkeels getoeterd transactiebedrag de laatste nul moeten schrappen, waardoor miljoenen euro’s tot tonnen verschrompelen. Maar zeg nu zelf: het praat in miljoenen toch veel gemakkelijker?

De Stamtafel is een zakenclub dus geen der ondernemers houdt ervan zichzelf kleiner af te beelden dan hij is. Daarom werd in 1993 de regel ingesteld dat pas na 18.00 h over transacties boven het miljoen gesproken mag worden onder duidelijke vermelding van de valuta in kwestie. Met deze tijdgrens heeft ook de kleine ondernemer onder ons gelegenheid wat in te brengen. Eenieder luistert dan welwillend toe en het betrokken lid krijgt vervolgens bemoedigende schouderklopjes. De almachtige voorzitter ziet pinnig toe op six-sharp, maar zorgt ook dat het niet langer duurt dan een kwartier!

*een enkele bef luistert stiekem vanaf een der hoge barkrukken mee. Wanneer hij steels onze richting opkijkt, ontfutselen we hem een rondje.

Bedtijgers

Zo komt het opsnijden over vermeend hoge sexuele prestaties pas na 20.00 h aan bod. Dit is een vast en veelvuldig ingekopt programma-element. Andere cafébezoekers merken weinig van dit gespreksonderwerp, behalve dan dat rond de Stamtafel de stoelen dichter worden aangeschoven en de koppen naar elkaar gaan. Het kaarslicht reflecteert in de lichte transpiratie die zich op sommige schedels vormt. De voorzitter turft het aantal one-nite-stands en stelt vast dat wanneer je alle erecties van de afgelopen week achter elkaar legt, je zo langs de 96 m hoge St Vitustoren omhoog kunt en weer terug. Want de Stamtafel bulkt van viriliteit.

Bij nader beschouwing blijkt dat sommige heren zich in hun heldendaden wel eens een decenniumpje vergissen, terwijl een stiekeme avond SBS-6 natuurfilms wel eens de ‘ervaring’ blijkt te kleuren. Maar ja, die gescheiden heer X, er knüpfte manche zarte Bände. En de eeuwige vrijgezel Y wist ook heel wat vrouwvolk in zijn legerstee te lokken. En dan het lid Z die elke verovering meetroonde naar een chic restaurant, haar papillen verwende, de zijne niet vergat om zo’n dame dan vervolgens te moeten laten schieten vanwege zijn overmatig wijngebruik. Want als de wijn is in de man….. is de erectie in de kan. Het lid D dat al vanaf 1951 regelmatig in de Lichtstad komt en nog weet van Montmartre in de goede jaren, o-la-la, de verboden cabarets, het optreden van Josephine Baker in haar bananenrokje.

Opvallend is dat het merendeel van de stamtafel strikt monogaam leeft en tenauwernood aan deze discussie wenst deel te nemen.

Sport

Het is absoluut not done om aan de Stamtafel over sport te spreken, behalve bij afwezigheid van de voorzitter. Over het actuele voetbal wordt slechts besmuikt en op zachte toon gesproken. Sportherinneringen uit het verleden kunnen wel weer (Victoria voetbal, Abe Lenstra, Coen Moulijn). Golfers (tenzij op de Hilversumsche) worden niet au serieux genomen. Hockey is passé. Wielersport met accent op de jaren ‘60 wordt getolereerd en een aviateur heeft zich reeds in de stamtafel genesteld. Een enkele keer horen we nog dat EMM staat voor elf makke muizen en dat voor velen kegelen het summum is. Veruit favoriet blijft toch het kantelen als sport. Er is binnen de Stamtafel nog geen kruid gewassen tegen de twee paardensporters G en van ’t N.

De voorlaatste heeft het zelfs tot master van de Soester Jachtvereeniging gebracht en meent daarom binnen Inter Pocula een bijzondere positie te bekleden. Een kek rood jasje draagt daar wel aan bij. Gelukkig bewaren we van hem een foto waarin hij slechts in een hagelwit Jansen en Tilanusje met halflange pijpjes in Ton van Roomens badkamer zit. Dat brengt hem al tot nederigheid, bovendien moet hij het afleggen tegen de voorzitter die hem verre overtreft in de kennis over packhoorn en parforcehoorn blazen.

Jaarlijkse evenementen

Jammer dat ook de incidentele uitstapjes niet geboekstaafd kunnen worden. De gossip-pagina’s van de Gooi- en Eemlander zouden er vol van staan. Wat te denken van de zomervaartochtjes met spilgatsloepen door de Amsterdamse grachten, kolken en slikken?

Wat te melden over de vaartochtjes per koolpraam over de Vecht. die praam wordt de Stamtafel  bij wilsbeschikking van Hendrik van den Herik ( †2006) eenmaal per jaar ter beschikking gesteld.

 Hoe te vertellen over vaartochten ooit per Wilde Winder over IJsselmeer en Loosdrechtse plassen en het vissen voeren op de Waddenzee. Zelfs per President yacht voeren we over IJ en  Schelde. Dan heb ik het nog niet over de 2 wielrenners onder ons die heel Frankrijk af crossten op zoek naar de beste châteaux om altijd weer bij de cooperatives in de Bourgogne te eindigen. Het bezorgde het lid D zelfs de bijnaam Arie Chevry Chambertin. Vive le bon vin!

Fameus zijn ook de Nieuwjaarspartijen die bij toerbeurt bij een der leden thuis worden georganiseerd, waarna het nog dagenlang onrustig blijft in ‘t Gooi.  In 2007 konden we een gezamenlijke wintersportreis in Der XSchweitz op ons zapiska schrijven.

.

De rol van de voorzitter en diens zittingsduur

Het is het enige onderwerp waar we over man en paard spreken. Zoals bekend worden voorzitters niet uitverkozen maar geboren. In principe worden zij voor het leven benoemd tenzij verhuizing, belastingvlucht of een ander inconveniënt nopen om een ander te kiezen. Uw scribent heeft een machtswisseling nu een paar maal mogen meemaken. Zij behoort tot de ontroerendste momenten in de Stamtafel. Allen nemen iets te roken in de mond en wanneer onder het lage balkenplafond een paddestoelvormige wolk is ontstaan roept eenieder ‘Habemus Papam’*. De uitverkorene – hij weet allang dat hij de klos is – staat op, werkt z’n tranen weg en zet het clublied in. Na het zingen zet eenieder zich schreiend aan tafel.

• Jaap Brouwer (†) 1964-1990
• Jan Taling (†) 1990-1991
• Bob Bruns (†) 1991-1992
• Tjako Fennema 1992-heden

Voorzitter Jaap Brouwer droeg in 1990 de fakkel over aan Jan Taling. Hij vond dat de jongeren het maar eens moesten overnemen. Iedere waarachtige Hilversummer kent Jan Taling als de roemruchte beurtvaartschipper Ome Jan en als pleegvader van Ton van Roomen. Ome Jan had het leven diep gepeild. Als man van weinig woorden zocht hij intuïtief de gaten in de discussie om ons dan op ontroerend treffende observaties te vergasten die alle getuigden van grote levenswijsheid. Onder zijn voorzittershamer beleefde de stamtafel hoogtij-jaren en zijn overlijden in 1991 is de grootste ramp die onze Stamtafel overkwam. Zijn staatsieportret siert de wand van het Tolhuis en het is gebruikelijk om hem bij ’t afrekenen en verlaten van de zaak een saluut te brengen.

*we hebben een paus

Sinds 1992 wordt de Stamtafel – veelal bij abstinentie – met strenge hand geleid door Tjako Fennema. Alhoewel die gesneden is uit het hardhout waaruit de Almachtige Bestierder voorzitters beeldhouwt, taant zijn gezag wegens veelvuldige afwezigheid. Gelukkig verzorgt hij ook de convocaten zodat hij altijd het laatste woord heeft en daarvan maakt hij met grote gretigheid gebruik.

Geld stinkt niet

De rol van de thesaurier werd pas in leven geroepen in 1997. Zij die geloven, haasten niet tenslotte. Het lid vdH vervult deze functie. Zijn procuratie beloopt ¤ 50.-, daarboven kijkt de voorzitter mee. De stamtafel heeft geen bankrekeningen binnen ‘s Rijksgrenzen en de afdrachten worden op basis van het kasstelsel* in sierlijk guirlandeschrift achterin de agenda met volrundlederen omslag van de penningmeester vastgelegd. Is de bodem van de virtuele kist in zicht dan kan de penningmeester naar goeddunken de leden aanslaan voor ¤ 100.- . Tekorten worden door de penningmeester persoonlijk afgedekt onder het roepen van ‘daar is in voorzien’. De periodieke bijdrage werd in 2004 omhoog afgerond naar 50 Euro. Regeren is tenslotte vooruitzien….

Maître de chais en sommelier

Een der trouwste en langstaanzittende stamtafelleden is negociant en vins fins en hij waakt er dan ook over dat we uitsluitend bier en jenever drinken. Dat laat onverlet dat in de discussie menige Premier Cru voorbij komt en dat ook de Eaux de Vie Alsaciens niet worden vergeten. De stamtafel spreekt bij voorkeur over Magnums, Jeroboams of Nebucadnezars en laat de normale 0,7 literfles liefst onbesproken. Het is een ongeschreven tafelwet dat wijnvoorliefden zich beperken tot de landsgrenzen van Frankrijk, alhoewel in een enkel geval een Reinland Pfaltzer Beerenauslese er nog mee door kan en ook met zekere welwillendheid over Kaapse wijnen wordt gesproken.

Schenkingen

De schenkingen die in de afgelopen 20 jaar binnenkwamen waren in natura. Te denken valt aan de handgesmede asbak, terwijl het archief onduidelijk is over de herkomst van de houten voorzittershamer. Een zinvolle traditie is om de voorzitter regelmatig met attenties te overladen. Over de verwerving van verzilverde voorzittershamer bestaat een dikke file. De hamer werd door de huidige voorzitter in de Oudbrugsteeg te Amsterdam aangeschaft voor f. 175.-. In januari 1993 confronteerde hij de stamtafel met dit attribuut waarbij hij de leden om een bijdrage ad NLG 10,50 vroeg wat door 11 leden staande de vergadering werd ingewilligd. Twee leden (vR en K) weigerden (in de marge van de notulen staat in kursief: kapsoneslijers) en zij persisteerden tot op de jongste dag.

De voorzitter reageerde adequaat. Hij bewaart (i.t.t. de andere parafernalia) de zilveren hamer thuis, gebruikt hem slechts op hoogtijdagen en hamert dan op de momenten dat uitbater vR even in het sanitair verwijlt: die is altijd bang voor het fineer van de ronde tafel.

* een voorstel (1998) om het rekeningsysteem in te voeren werd bij acclamatie afgeblazen

Victualiën

De leden C, V en F laten zich met zekere regelmaat niet onbetuigd met het aanleveren van paardeworst, grove Groninger leverworst, versgesneden haring, gerookte osseworst & pekelzuur van Sal Meyer (ORT) uit de Scheldestraat. Ondanks dat de verfijnde Tolhuis- keuken van weleer – door ARBO regelgeving gereduceerd tot incidentele frituurklusjes – ons niet meer Breugheliaanse banketten kan voortoveren, blijken er dankzij de goede zorgen van uitbater vR toch regelmatig eetwaren op tafel te verschijnen. Bovendien weet de Stamtafel maar al te goed dat ”een volle maag, die drinkt niet graag!”

Historisch genootschap

Denk niet dat de Stamtafel met de mond vol tanden zit wanneer handel en wandel van Koning Willem II ter sprake komt, de drooglegging van de Haarlemmermeer, het (spoor)laantje van Van der Gaag, het optreden van AVRO-voorman Willem Vogt in WO II, de grote heideverdeling in de Borger Compagnie van 1833 alsmede de (zwoele) gevaren van en langs de oude - met kasseien bestrate - weg Antwerpen-Boom-Brussel.

De rol van Ton

De positie van Ton binnen de stamtafel is een delicate. Weliswaar bevinden wij ons op heilige grond, door Ton fijntjes geadstrueerd met de opmerking “Geen mooier goed dan onroerend goed”, daarbij liefkozend over de achterhand van zijn Carla strijkend. Zijn bewegingen van dat moment worden nauwlettend gevolgd door 12 paar mannenogen, want de warmte die Carla uitstraalt is allesoverrompelend. Het lid L. mompelt iets over ‘la belle meunière; terwijl vD lispelt ‘Fremd bin ich eingezogen’. Ton is zowel uitbater als Stamtafellid wat echter zelden tot belangenverstrengeling leidt, alhoewel er zekere gevallen bekend zijn. Maar zoals gezegd, wie over Ton praat, spreekt over adelaarsblik en one liners. Zijn bon mots mogen er zijn en zijn vaak een liefkozende schaduw van Ome Jan’s uitspraken. Als een leguaan schiet hij soms uit de discussie om een cafébezoeker te begroeten en incidenteel terecht te wijzen.

Hoe word je lid

Het aannemingsreglement hoort tot de best bewaarde geheimen van de Stamtafel doch berust voornamelijk op coöptatie. Geen betere teelt, dan inteelt. Het is vanzelfsprekend zinloos om je in Het Tolhuis op een barkruk te posteren en half omgedraaid mee te kijkluisteren wat er aan de Stamtafel gebeurt. Er zijn zo’n 18 gevallen bekend van ondernemers die het langs deze weg probeerden. Fout, het merendeel van deze genegeerden verliet Het Tolhuis wenend langs de Soestdijkerstraatwegdeur en werd vervolgens zelden meer in ’t Gooi aangetroffen. Soms kwam er dan nog een ansichtkaart uit de gebiedsdsdelen overzee of uit de buitengewesten. Een enkele afgestrafte tref je aan in Ameland (’97), in Stadskanaal (’88) en Retranchement (Z)!

 

Ook het aanbieden van een rondje door derden kan verkeerd vallen alhoewel het na half acht blijmoedig aanvaard kan worden. De voorbehoudsfactor is dan letterlijk lamgelegd.  Het juiste moment voor een adspirantlid om toe te slaan is om rond 20.15 h een keer om de tafel te lopen, zogenaamd om een tijdschrift uit het courantrek te halen. Een beetje treuzelen wil dan wel eens uitmonden in “kom er bijzitten joh”. Niet ieder stamtafellid kan zich deze invitatie spontaan laten ontvallen, alhoewel onze kleine opsnijder van ’t N zich niet altijd iets aantrekt van de stamtafeletiquette. Wij gaan dan met z’n allen op hem zitten wat hem in ademnood brengt. Ook komt het voor dat iemand een aantal malen aanzit en vervolgens brakend tot de conclusie komt wat een zootje barokke overjarige ballen daar bij elkaar zit. Wegwezen en gelijk heeft hij!

Clublied

Wo man singet, da lass dich ruhig nieder, denn Bösewichten haben keine Lieder

(vrij naar Johann Gottfried von Seume)

De Stamtafel zingt graag en veel, alhoewel het repertoire beperkt is bij gebrek aan tekstkennis, terwijl ook de klankzuiverheid te wensen overlaat. Teveel leden hebben te lang op hele noten gezongen! Lange tijd zongen we het Russische Kalinka, waarmee het eerstvertrekkende lid van de avond (meestal wijlen B die een Astrakanmuts placht te dragen) wordt uitgezongen. Gezien de vaartochten ligt het zingen van een shanty het meest voor de hand. Ook hier beperken we ons meestal tot het refrein dat u onderstaand vindt. Met uitvoeringen van dit lied heeft Inter Pocula opmerkelijke successen geboekt: van de Grote Zeesluizen te Muiden tot de Prinsengracht leidde het uitzinnig applaudisserende menigten.

Curaçao
Curaçao, ‘k heb jou zo menigmaal bekeken
maar al jou(w) loze streken stane mij niet aan
daarom ga ik vertrekken naar waar ik kom vandaan
Oo-oo-oo-oo
Wij gaan u verlaten, Paramaribo oo oo
wij gaan u verlaten Paramaribo
maak los de tros, de voor- en achtertouwen
we zijn niet meer te houden, we gaan naar Holland toe
waar is ’t beter leven dan bij een echte vrouw
hoera voor alle hoeren van het eiland Curaçao

Realiseer u dat deze bijdrage eigenlijk niets vertelt over de rijke Tolhuishistorie noch over het bestbewaarde geheim van Soestdijkerstraatweg 2. We hebben het Ton vaak gevraagd maar hij gaat terstond op een ander gespreksonderwerp over. De vraag die ons kwelt is vanzelfsprekend waarom hij voor Het Tolhuis koos. In hem schuilt een rasruiter, netwerkbouwer, leisure artist, coureur, golfer, name any sport, maar de familietraditie woog blijkbaar voor hem toch zwaarder. Moge deze bijdrage voor Ton een aansporing zijn om zijn eigen memoires te boekstaven. De Stamtafel is in elk geval erg benieuwd naar de geschiedenis van het kietelveldje en de prijsvorming van het bier in 1 eeuw tijd totaan de jongste dag.

Aldus eerbiedig opgetekend in juli 2001 (geactualiseerd in 2007) en opgedragen aan al degenen die dit Liber Amicorum t.g.v. 100 jaar Tolhuis lezen.

Tjako Fennema, voorzitter INTER POCULA
10 juli 2007